Thursday, November 8, 2012

मसुरचे खाट्टं

लागणारा वेळ:

१५ मिनिटे
      

लागणारे जिन्नस:

मसूर १ वाटी
हळद, तिखट, मीठ चवीप्रमाणे
चिंचेचा कोळ २ चमचे
लसूण ७-८ पाकळ्या
तेल ३ चमचे
कोथिंबीर एक मूठ
 

क्रमवार पाककृती:

आयत्या वेळेस करावयाचा पदार्थ
जाड बुडाच्या भांड्यात मसूर घ्यावेत. मध्यम आचेवर कोरडे भाजावेत. त्यांचा रंग लाल ऐवजी वाळूच्या रंगाचा होईल इतपतच भाजावेत. आच बंद करून मसूर धूवून घ्यावेत.
आता त्यात मसूर बुडतील अन त्यावर थोडे वर येईल इतके पाणी घालून उकळवत ठेवावे. उकळी आली की दहा मिनिटं झाकण ठेऊन शिजवावे. भाजलेले असल्याने दहा मिनिटात मसूर शिजतात.
आता त्यात हळद, तिखट, मीठ, चिंचेचा कोळ टाका. चिरलेली किथिंबीर घाला. कोथिंबीर मात्र भरपूर हवी.
दुसरीकडे लहान कढईत तेल घ्या. त्यात लसणाच्या पाकळ्या चेचून घाला. लसूण खरपूस लाल झाला की ही फोडणी उकळत्या मसूरात घाला. झाकण ठेऊन २ मिनिटं उकळवा. तयार आहे मसूराचे खाट्टं.

1352346647923.jpg
 

वाढणी/प्रमाण:

चौघांसाठी पुरेसे.
 

अधिक टिपा:

हे खाट्टं तांदळाच्या भाकरी बरोबर छान लागतं. आमच्याकडे नॉनव्हेज केल्या नंतर दुस-या दिवशी हे करतात.
 

माहितीचा स्रोत:

पारंपारिक सी. के. पी. पदार्थ

Friday, September 14, 2012

मुगाचे बिरडे

लागणारा वेळ:
२५ मिनिटे
       
लागणारे जिन्नस:
प्रथम काही गोष्टी स्पष्ट कराव्यात असे वाटले. सी. के. पीं. मध्ये मूग, वाल आणि चवळी यांचा विशिष्ठ पद्धतीने केलेल्या रश्श्याला "बिरडं" ही उपाधी स्मित लावली जाते.

लागणारे जिन्नस : मूग - आदल्या दिवशी सकाळी भिजत घालायचे. रात्री पातळ फडक्यात बांधून ठेवायचे. दुसर्‍या दिवशी कोमट पेक्षा थोडे गरम पण उकळत्यापेक्षा गार अशा पाण्यात मोड आलेले मूग टाकावेत. १० मिनिटांनी मोड तुटणार नाहीत ही काळजी घेत हलक्या हाताने थोडे चुरावेत. मग भांडे हळू ( पीठ चाळताना जशी चाळणी हलवतो तसे) हलवत त्यातले पाणी दुसर्‍या भांड्यात ओतत जावे. पाण्याबरोबर सालंही सुटत जातात. असे २-३ दा करत बहुतांशी साले सुटून जातात. मग न सुटलेले मूग सोलावेत. प्रत्येक मूग सोललेलाच असला पाहिजे. बिरड्यात साल तरंगताना दिसले तर आमची सी. के. पी. जात बुडते डोळा मारा
तर असे पूर्ण सगळे

१. सोललेले मूग २ वाट्या
२. अर्धा खोवलेला ओला नारळ ( यात खोबर्‍याची तपकिरी साल थोडे जरी आले तरी जात बुडते, लक्षात घ्या )
३. १०-१२ लसणाच्या पाकळ्या
४. १/२ इंच आलं
५. दोन बारीक चिरलेले कांदे
६. लिंबा एवढा चिंचेचा गोळा / कैरी मिळाल्यास मध्यम आकाराची अर्धी कैरी -चार भाग करून
७. चिंचेच्या निम्म्याने गूळ
८. थोडी कोथींबीर
९. तेल, हळद, हिंग, तिखट, धणेजिरे पूड, मीठ चवीनुसार ( यातही तिखट = सी. के. पी. तिखट =लाल संकेश्वरी मिरच्या [डेखं तोडलेल्या] + धणे + बडिशेप यांचे खास प्रमाण )
 
क्रमवार पाककृती:
१. चिंच अर्ध्यावाटी पाण्यात भिजत घालावी.
२. ४ मोठे चमचे तेल तापवून त्यात हिंगाची फोडणी करावी. त्यात आधी कांदे परतावेत.
३. कांदे लालसर झाले की त्यात मूग टाकावेत, त्यात हळद, तिखट, धणेजिरे पूड टाकावे. हे सर्व मंद गॅसवर किमान ७-१० मिनिटं परतावे.
४. हे परतणे चालू असताना, ओले खोबरे व लसूण एक कप पाण्यात बारीक वाटून घ्यावे. चिंचेचा कोळ काढून घावा.
५. आता परतलेल्या मूगात २ कप पाणी घालावे व २ उकळ्या आल्यावर झाकण ठेऊन मूग शिजू द्यावेत.
( अरेच्च्य्या एक सांगायचं राहिलच. झाकण खोलगट घेऊन त्यात पाणी घालावे, अन अजून पाणी लागले तर हे वरच्या झाकणातलेच पाणी टाकावे नाही तर पुन्हा जात बुडण्याचा संभव आहेच )
६. मूग शिजल्यावर त्यात वाटण, चिंचेचा कोळ, गूळ, मीठ, चिरलेली कोथींबीर टाकून एक उकळी आणावी.
७. बाजारात कैर्‍या मिळत असतील तर चिंचे ऐवजी कैरीच वापरली पाहिजे असा ही दंडक आहे. ( मला स्वतःला असे कैरी घातलेले बिरडे जास्ती आवडते हे खरे )

हे सी.के.पी. पद्धतीचे मूगाचे बिरडे !
हुश्श्य !
आता माझ्या या सगळ्या लेखनाबद्द्ल मला जाती बहिष्कृत करण्यात आलं असेल बहूदा. आता याला जबाबदार तुम्ही सगळे !
 
वाढणी/प्रमाण:
सी.के.पी. व्यव-ती असल्यास २ व्यव-तींना पुरेल. अन्यथा चार व्यव-तींना पुरेल
 
अधिक टिपा:
मी स्वतः सी.के.पी. आहे. अन सी.के.प्यांच्या स्वयंपाका बद्दल मला सार्थ अभिमान आहे तरी हे लिहिले आहे. ज्यांच्या भावना दुखावल्या असतील त्यांची आधीच मनापासून माफी मागते__/\__
 
माहितीचा स्रोत:
माझी सी. के. पी. जात :)

Tuesday, September 4, 2012

व्हेज तंदूरी

लागणारा वेळ:
 
३० मिनिटे
      
लागणारे जिन्नस:
 
फ्लॉवरचे मोठे ४-५ तुरे
४ मध्यम आकाराचे बटाटे
१ मोठे गाजर
२ सिमला मिरच्या
४ कांदे
२ टॉमेटो
पनीरचे ७-८ मोठे तुकडे
घट्ट दही पाव किलो
आलं १/२ इंच
लसून ४ पाकळ्या
मिरच्या चार
चाट मसाला १ चमचा
मीठ चवी प्रमाणे
थोडे बटर
 
क्रमवार पाककृती:
 
आलं, लसूण, मिरच्या वाटून घ्याव्यात.
दही, आलं-लसूण्-मिरच्यांचे वाटण, मीठ, १/२ चमचा चाट मसाला सगळे एकत्र करावे.
बटाटे सोलून त्याचे ४ भाग करावेत.
गाजरं सोलून त्यांचे १-१ इंचाचे तुकडे करावेत.
बटाटे, गाजर, फ्लॉवर जरा जास्त पाण्यात उकडत ठेवावे. त्यात चिमुटभर मीठ आणि १/२ चमचा साखर टाकावी. १० मिनिटं उकडावे.
सिमला मिरच्यांचे १-१ इंचाचे तुकडे करावेत. टॉमेटोचे ४ भाग करावेत.
कांद्याचे ४ भाग करावेत ( मूळाकडचा भाग काढू नये. भाजताना बरे पडते.)
आता मसाला लावलेया दह्यात सर्व भाज्या घालाव्यात. सर्व भाज्यांना मसाला नीट चोळावा.
४ तास मिश्रण बाहेरच मुरवत ठेवावे.
ओव्हन १०० तापमानाला १० मिनिटं प्री हिट करावा.
प्रत्येक भाजीचा एक तुकडा येईल अशा पद्धतीने फॉईलमध्ये भाज्या घ्या. त्यावर ए छोटा चमचा (भातुकलीतला) बटर टाका. फॉईल गुंडाळून ओव्हनमध्ये १५-२० मिनिटे शिजवा.
लोखंडाची कढई तापवा. त्यात प्रत्येक पुडीतल्या भाज्या मोठ्या आचेवर भाजा.
देताना चिमुटभर चाट मसाला भुरभुरवा.
 
वाढणी/प्रमाण:
 
सहा जणांना पुरावे.
 
अधिक टिपा:

बटाटा, फ्लॉवर, गाजर फार शिजवू नका, नाहीतर गाळ होईल.
दही शक्य तेव्हढे घट्ट घ्या. मी चक्क रात्री बांधून ठेवते फडक्यात, चक्क्यासारखे.
एका वेळेस एकाच पुडीतल्या भाज्या कढईत टाका. फार परतू नका. जरा जळकट होऊ द्या. शेवटचा हप्ता स्वतः साठी ठेवा. कारण त्याला जास्त छान जळकट चव येते डोळा मारा
 
माहितीचा स्रोत:
 
माझे प्रयोग

Saturday, September 1, 2012

शेंगदाण्याची सोलापुरी पद्धतीची झटपट चटणी

लागणारा वेळ:

 
१० मिनिटे

लागणारे जिन्नस:

भाजलेले शेंगदाणे १ किलो ( न सोललेले )
लसूण पाकळ्या १०
तिखट ५ चमचे
मीठ १ चमचा
शेंगदाण्याचे तेल 4 चमचे
5-6 काजू
 

क्रमवार पाककृती:

मूळ सोलापूरी शेंगदाणे आकाराने मोठे अन तेलाचे प्रमाण जास्ती असणारे असतात. इतरत्र मिळणार्‍या शेंगदाण्यांना तेव्हढे तेल सुटत नाही. त्यामुळे इतरत्र मिळणार्‍या शेंगदाण्याची चटणी वेगळी होते. त्यावर शोधून काढलेला हा पर्याय आहे.
भाजलेले शेंगदाणे (सालासकट), लसूण, तिखट, मीठ आणि 2 चमचे शेंगदाणा तेल कढईत घ्यावे.

1345605193620.jpg

मंद गॅसवर थोडा वेळ परतावे. चांगले खरपूस झाले की गॅस बंद करावा.

1345605219024.jpg

गरम असतानाच हे सर्व मिक्सरमध्ये "विप"वर दोनचारदा फिरवावे. अधमुरे वाटलेले थोडे काढून ठेवावे.

1345605241526.jpg

यात लसून आला असेल तर तो काढून पुन्हा मिक्सरमध्ये घालावा. काजू टाकावेत.
आता मिक्सरवर हे बारीक वाटावे.

1345605266692.jpg

आता मघाशी काढून ठेवलेले अधमुरे वाटलेले पुन्हा मिक्सरमध्ये घालावे. त्यात दोन चमचे शेंगदाणा तेल टाकावे. अन मिक्सर पुन्हा एकदा फिरवावा.
तयार आहे खमंग, झणझणीत शेंगदाण्याची चटणी.

1345605311503.jpg

अर्धातास तशीच ठेवली की असे तेल सुटते. अन तोंपासु दिसते स्मित

1345605291570.jpg
 

वाढणी/प्रमाण:

झेपेल तेव्हढे ;)

अधिक टिपा:

यात शेंगदाणा तेलच वापरावे तरच चव पर्फेक्ट येते. इतर तेलांनी ती मजा येत नाही.
या चटणीत खाताना दही घालून खावे. एकतर चवही मस्त लागते अन पचायलाही बरे पडते डोळा मारा
माहितीचा स्रोत:
माझा नवरा सोलापूरला राहिलेला. पुण्यात अनेक वर्षे राहिला तरी त्याला सोलापूरचे भारी प्रेम :( लग्न झाल्यापासून सोलापूरच्या चटणीची अती कौतुकं ऐकली. अन माझी नेहमीच्या पद्धतीची चटणी नाकं मुरडत खालेली. मग एकदा सोलापूरची चटणी बघितली, खाल्ली. अन मग केला हा प्रयोग. आता अगदी नावाजत खातो :)

Wednesday, August 8, 2012

मसूरची आमटी उर्फ व्हेज मटण ;)

लागणारा वेळ:
३० मिनिटे
लागणारे जिन्नस:
भिजवून थोडे मोड आलेले मसूर एक वाटी
सुके खोबरे किसून पाव वाटी
कांदे ४
तेल ४ चमचे
तिखट १ चमचा
हळद १/४ चमचा
हिंग चिमूटभर
धणे १ चमचा
दालचिनीचे एक इंचाचे तीन तुकडे
लसून ५ पाकळ्या
आलं अगदी छोटा तुकडा
कोथिंबीर
चिंच २ बुटुक
मीठ चवीपुरते
क्रमवार पाककृती:
मसूर आधल्या दिवशी ४ वाजता भिजत घालावेत. रात्री उपसून फडक्यात बांधून ठेवावेत. सकाळी निवडून घ्यावेत.
३ कांदे उभे चिरून घ्यावेत. १ कांदा बारीक चिरून घ्यावा.
तळके वाटण * : कढई तापवावी. त्यात उभा चिरलेला कांदा टाकावा. थोडा परतला की १ चमचा तेल टाकून परतावा. त्यात आलं, लसूण चिरून टाकावा. १ चमचा धणे टाका. १ दालचिनीचा तुकडा टाका. चांगला ब्राऊन रंग होई पर्यंत परता. मिक्सरमध्ये हे सर्व काढून घ्या.
आता कढईत सुक्या खोब-याचा किस घाला. मंद आचेवर चांगला लाल होऊ द्या. हेही मिक्सरम्ध्ये घ्या. कोथिंबीरीतला एक हिस्सा यात टाका. आता मिक्सरवर हे वाटण अगदी उगाळलेल्या चंदनसारखे गुळगुळीत वाटून घ्या.
1344398692613.jpg
आमटी :
मोठ्या भांड्यात तीन चमचे तेल तापत ठेवा. त्यात दालचिनीचे २ तुकडे टाका. हिंग टाका. गॅस बारीक करून हळद, तिखट आणि १/२ हिस्सा कोथिंबीर घाला. लगेच कांदा घाला. कांदा थोडा परतला, त्याचा रंग बदलला की मसूर घाला. परता. तेल सुटू लागले की त्यात वरचे तळके वाटण टाका. परता. पाणी घालण्याची अजिबात घाई करू नका. ८-१० मिनिटे बारीक गॅसवर परतत रहा. मिश्रण तेल सोडू लागले, रंग ब्राऊन झाला की त्यात आवश्यक तेव्हढे पाणी घाला. आता गॅस मोठा करा. एक उकळी आली की गॅस बारी करून झाकण ठेऊन ५ मिनिटे शिजवा. भरपूर‍ परतले असल्याने ५ मिनिटात मसूर शिजतात.
आता झाकण काढून मसूर शिजला आहे ना हे तपासा. आता त्यात चवीपुरते मीठ टाका, २ बुटुक चिंच टाका. पुन्हा मंद गॅसवर ५ मिनिटे उकलत ठेवा. आता चिंचेची बुटुकं शोधून बाहेर काढा. मग आमटीत उरलेली किथिंबीर घाला. एक उकळी आली की गॅस बंद करा. तयार आहे मसूरची आमटी उर्फ व्हेज मटण.
1344398716212.jpg
1344398737711.jpg
वाढणी/प्रमाण:
तीघांना पुरेल.
अधिक टिपा:
१. तळके वाटण ही सीकेप्यांची खासियत. प्रत्येक पदार्थानुसार यातले घटक काही प्रमाणात बदलतात. जेसे मटण असेल तर आलं, लसून जास्ती घेतले जाते शिवाय लवंग्-दालचिनी-मिरे अ‍ॅड होतात. मूगाचे बिरडे असेल तर आलं, गरम मसाला वगळले जातात, मसूराच्या आमटीला आलं-लसून दोन्ही कमी केले जातात, त्यात दालचिनी अ‍ॅड केली जाते, इ...
२. ही आमटी आंबोळ्यांबरोबर फर्मास लागते. तेव्हामात्र आमटीमध्ये पाणी जास्ती घालतात अन तिखटही वाढवतात.
३. वर सांगीतलेली आमटी तांदळाची भाकरी, फुलके, भात या बरोबर मस्त लागते. भात-आमटी, भाजलेला पापड अन लोणचे... वा !
४. श्रावणात आम्हा सीकेप्यांना मटणाचा फार विरह होतो. तो सोसायला ताकद म्हणून हे व्हेज मटण फार फार उपयोगी पडते डोळा मारा चव खरोखर मटणासारखी येते. फक्त परतायचा कंटाळा करता कामा नये स्मित
माहितीचा स्रोत:
पारंपारिक सीकेपी पदार्थ

Saturday, August 4, 2012

फुलके

लागणारे जिन्नस :

कणीक २ वाट्या
मीठ चवी पुरते
तेल २ चमचे
पाणी लागेल तेव्हढे

कृती :

कणीक, मीठ आणि १ चमचा तेल नीट एकत्र करावे. हळूहळू पाणी टाकून सैलसर भिजवावे. शेवटी १ चमचा तेल टाकून छान मळून घ्यावे. घट्ट झाकण लावून ५-१० मिनिटे झाकून ठेवावे. नंतर पीठाचा हात लावून पुन्हा थोडे मळून घ्यावे.

आता बारीक गॅसवर तवा तापत ठेवावा. त्याला एक बोट तेल लावा, फडक्याने तवा नीट पूसून घ्या. यामुळे संपूर्ण तव्यावर तेलाचा एक पुसटसा थर होईल.

कणकेचा मुठीत मावेल इतका गोळा घेऊन हलक्या हाताने लागेल तेव्हढे पीठ लावून फुलका गोल लाटून घ्यावा. उलट पुलट करू नये. एकच बाजू वर घेऊन लाटावे.

आता तव्यावर थोडे पीठ भुरभुरवा. त्यावर फुलका लाटलेली वरची बाजू खाली जाईल अशी टाका. फुलका तव्यावर चिकटत नाहीये ना हे हलवून पहा. चिकटला असेल तर हलक्या हाताने सोडवून घ्या, उलटा करू नका. गॅस बारीकच ठेवा.

दुसरा कणकेचा गोळा घेऊन पीठात बुडवून लाटण्यासाठी तयार करा. आता तव्यावरचा फुलका उलटवा.
तुमचा लाटण्याचा स्पीड कमी असेल तर गॅस बारीकच ठेवा. आता पुढचा फुलका लाटा.

तो लाटून तयार झाला की गॅस मोठा करा. हळूच फुलका खालून लाल झालाय का ते पहा. फुलका हळूच उलटा करून, तवा गॅसवरून बाजूला घेऊन फुलका हळूच गॅसवर सोडा.
ही प्रोसेस जितकी हळूवार कराल तेव्हढी फुलका टम्म फुगण्याची शक्यता वाढेल :)

फुलका पूर्ण फुगला की गॅस बारीक करा, फुगलेला फुलका काढून खाली घ्या.

तयार आहे वरून शुभ्र पांढरा, खालून खरपूस, पूर्ण फुगलेला अन लुसलुशीत गरमा गरम फुलका.

कणिक सैलसर भिजणे, काही वेळ झाकून ठेवणे, लाटताना उलट्-पुलट न करणे, तव्याला फुलका न चिकटणे, गॅस कमी-जास्त करण्यातले कौशल्य, फुलका गॅसवर हळूवार टाकणे या सर्व पायर्‍या तुम्ही किती कौशल्याने करता यावर फुलका "जमणे" ठरते :)

व्हिडिओ :
 

रसपात्रा - गुजराती पदार्थ

लागणारा वेळ: १० मिनिटे
 
लागणारे जिन्नस:
अळूच्या उकडलेल्या वड्या ५ - ६
चिंचेचा कोळ अर्धी वाटी
गूळ एक मोठा - लिंबा एव्हढा खडा
तिखट १ चमचा
हळद पाव चमचा
मीठ चवीप्रमाणे
कोथिंबीर
कढीपत्त्याची ४ -५ पाने
तेल २ चमचे
जिरे अर्धा चमचा
पाणी अर्धा कप
 
क्रमवार पाककृती:
पातेल्यात तेल टाकून तापत ठेवा.
त्यात जिरे टाका. जिरे तडतडले की त्यात कढीपत्ता टाका. हिंग टाका. तिखट, हळद, मीठ टाका. आता त्यात चिंचेचा कोळ टाका. गूळ टाका. पाणी टाका. कोथिंबीर टाका.
एक उकळी आली, गूळ नीट विरघळला की त्यात अळूच्या वड्या सोडा. उकळी आली की झाकण ठेऊन २ -४ मिनिटं शिजवा.
तयार आहे झणझणीत रसपात्रा.

1344067956967.jpg
 
वाढणी/प्रमाण:
दोघांना पुरेल
 
अधिक टिपा:
हे नुसतेच खायचे ( खरे तर ओरपायचे) जसे इडली सांबार खातो तसे. या नंतर मस्त मुगाच्या डाळीची खिचडी. आत्मा तृप्त स्मित